درگذشت امام قاسم ، مردمانى به وى پيوستند و در دورهء امام مؤيّد ، نيروهاى ترك در برابر وى شدند ؛ امّا به تدريج ، دست از اين ادّعاها برداشت تا آن كه به سال 1062 ق در گذشت . « 1 » اين خبر ، بيشتر ، از اين زاويه ارزشمند است كه بحث ادّعاى مهدويت ، در ميان زيدىهاى يمن نيز استمرار داشته است . 42 . منصور اوشيرما چچنى در سال ( م 1200 ق ) حوالى سال 1785 م ، مردى با نام منصور اوشيرما از اهالى چچن ، حركتى را بر ضدّ روسيه آغاز كرد و در سال ياد شده ، توانست شكست سختى بر نيروهاى كاترين دوم وارد كند . او در سال 1791 م دستگير شد و در سال 1794 م در زندان در گذشت . انعكاس اين اخبار در استانبول آن وقت ، به عنوان يك حركت اسلامى با استقبال رو به رو شد . « 2 » در بارهء وى اطّلاعات مفصّلى در مآخذ روسى ، تركى و عربى آمده است ؛ اما كمتر به ادّعاى مهدويت وى اشاره شده و بيشتر ، از ديد يك مبارز چچنى عليه سلطهء روس‌ها به وى پرداخته شده است . « 3 » با اين حال ، يك دانشمند مغربى معاصر كه

--> ( 1 ) . طبقات الزيديّة الكبرى : ج 2 ص 1172 . ( 2 ) . ر . ك : جهود الإصلاح و التحديث فى آسيا الوسطى : ص 13 ( به نقل از پاورقى الرحلة المكناسى : ص 105 ) . ( 3 ) . آقاى گودرز رشتيانى با جستجو در برخى از منابع روسى در بارهء وى نوشته است : مشخّص شد كه از نظرطرفداران شيخ منصور ، او به نوعى مهدى موعود يا رهبرى مقدّس تلقّى مىشده است . اين كه خود منصور تا چه حد بر آن اصرار مىكرده و يا تكذيب نموده ، مشخّص نيست . وقوع چند زلزلهء قوى ، يكى در دوازدهم و سيزدهم فوريّهء 1785 م و ديگرى ، چهارم مارس 1785 م كه علاوه بر چچن ، در همهء قفقاز شمالى احساس شد ، در جلب توجّه اهالى داغستان و چچن و افزايش طرفداران شيخ منصور تأثير زيادى داشت و از نظر افكار عمومى ، مؤيّد ادّعاى شيخ منصور در فرا رسيدن آخر الزمان بود . از اين رو ، فرماندهان روسيّه در بيانيّه‌هاى خود ، محمّد صلى الله عليه و آله را آخرين پيامبر مىدانستند و شيخ منصور را پيامبر دروغين مىخواندند ، به اين اميد كه از طرفداران او كاسته شود . در آرشيو تركيّه ( احتمالًا نخست‌وزيرى تركيّه ) سندى است مبنى بر اين كه : « امامان جمعه و جماعات مساجد مهمّ عثمانى در خطبه‌هاى خود ، خواستار عدم حمايت از شيخ منصور شدند و تأكيد مىكردند كه او مهدى نيست و كذّاب است » . منبع آن ، كتاب شيخ منصور تأليف قتلى محمّد باتيرگرى اوغلى تكليف ( ر ر ر ر ل ر ر ) است . اين شخص از مسلمانانى بود كه در ارتش روسيّه در جنگ با عثمانى شركت داشت و احتمالًا در 1917 م درگذشته است . اين كتاب به اين مشخّصات در پترزبورگ چاپ شده است : قارالكوا . م . آ ، شيخ منصور آناپه‌اى .